GMT+7

Tạp chí Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội số 154 (tháng 10/2018)

gồm những nội dung chủ yếu sau:

Vị thế của lao động giản đơn trong một số ngành, lĩnh vực dịch vụ ngày càng được khẳng định về chất nhưng cầu loại hình lao động này nói chung ngày càng giảm mạnh tạo nên bức tranh lao động tự do, lao động trong khu vực phi kết cấu ngày càng lớn nếu chúng ta không có giải pháp đột phá và mang tầm chiến lược. Đó là kết quả nghiên cứu “Bàn về vị thế và cầu lao động giản đơn ở nước ta trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0” của Nhóm nghiên cứu Nguyễn Văn Thuật, Nhữ Lê Thu Hương và Nguyễn Thị Hồng.

Cách mạng Công nghiệp (CMCN) lần thứ tư được cho là cuộc cách mạng thần kỳ về kỹ thuật. Nó hỗ trợ con người, giảm sức lao động, tạo ra hàng loạt chuyển biến tích cực về kỹ thuật và công nghệ. Tuy nhiên, nó cũng tác động không nhỏ đến thị trường lao động Việt Nam, nếu người lao động không thích ứng kịp với những yêu cầu từ cuộc cách mạng đó, từ đó sẽ dễ đẩy người lao động rơi vào tình trạng thất nghiệp, mất việc làm và nhiều hệ quả xã hội khác. Bài viết “Dự báo tác động của CMCN lần thứ tư đến thị trường lao động Việt Nam” của tác giả Vũ Quang Thọ sẽ bàn luận rõ hơn về vấn đề này.

Cuộc CMCN lần thứ tư đem lại cho chính sách an sinh xã hội của Việt Nam nhiều thách thức và cơ hội. Chúng ta không thể lảng tránh các thách thức đó mà cần đối mặt và vượt qua nó. Một trong những chiến lược thông minh để vượt qua các thách thức đó là tận dụng các cơ hội mà chính cuộc cách mạng này đem lại đối với chính sách an sinh xã hội. Sử dụng phương pháp phân tích ngữ cảnh và phân tích tài liệu, bài viết “Hoàn thiện chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam: Những cơ hội đến từ cuộc CMCN lần thứ tư và hàm ý chính sách” của tác giả Bùi Văn Huyền mong muốn đề xuất một số hàm ý chính sách để hoàn thiện chính sách an sinh xã hội trên cơ sở phân tích những vấn đề đặt ra đối với chính sách an sinh xã hội và sự đáp ứng của các công nghệ của cuộc cách mạng lần thứ tư.

CMCN 4.0 là cơ hội thuận lợi cho các doanh nghiệp (DN), các địa phương tận dụng để tăng trưởng và nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) thông qua việc nâng cao chất lượng lao động và cải tiến công nghệ, năng suất lao động (NSLĐ), từ đó tăng thu nhập cho người lao động. “Nghiên cứu tương quan năng suất các nhân tố tổng hợp và thu nhập của người lao động tại tỉnh Bình Định trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0” của tác giả Võ Ngọc Anh và Nguyễn Trần Thi đánh giá mối tương quan giữa TFP và thu nhập của người lao động trong 3 khu vực DN nhà nước, DN ngoài nhà nước, DN có vốn đầu tư nước ngoài nói riêng và giữa TFP và thu nhập của người lao động trong DN nói chung tại tỉnh Bình Định. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp tăng TFP nhằm nâng cao thu nhập của người lao động tỉnh Bình Định trong bối cảnh CMCN 4.0.

 Cuộc CMCN lần thứ tư đã và đang diễn ra với tốc độ rất nhanh và có ảnh hưởng sâu rộng đến tất cả lĩnh vực kinh tế - xã hội, đặc biệt là lĩnh vực lao động và việc làm. CMCN 4.0 sẽ làm cho thị trường lao động có sự thay đổi về cơ cấu lao động, cơ cấu nguồn lực, cơ cấu về trình độ lao động, có những yêu cầu về kỹ năng lao động khác nhau. Do đó, người lao động phải có sự thích ứng cao hơn để đáp ứng những công việc mới và tránh bị đào thải. Bài viết “Bàn về giải pháp chính sách phát triển thị trường lao động ở Việt Nam trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0” của tác giả Trần Thị Minh Phương đề cập những tác động của CMCN 4.0 đến thị trường lao động Việt Nam, từ đó đưa ra một số giải pháp chính sách phát triển thị trường này trong tương lai.

Cùng với sự phát triển của thị trường lao động, lực lượng lao động làm công hưởng lương ở nước ta cũng gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều lao động làm công hưởng lương có mức thu nhập thấp do chưa được đào tạo nghề, hoặc có được đào tạo nghề nhưng ở trình độ thấp. Đây là những khó khăn thách thức cần được giải quyết khi cuộc CMCN 4.0 đang diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế. Bài viết “Việc làm, thu nhập của lao động làm công hưởng lương ở nước ta và tác động của CMCN 4.0” của tác giả Đỗ Thị Tươi đề cập đến thực trạng việc làm, thu nhập của lao động làm công hưởng lương ở nước ta cùng với những tác động mà cuộc CMCN 4.0 đem đến cho lực lượng này, từ đó đưa ra một số khuyến nghị đối với Nhà nước cũng như bản thân người lao động.

Mục tiêu của nghiên cứu “Bàn về cơ hội và thách thức đối với lao động nước ta trong bối cảnh cuộc cách mạng 4.0” của tác giả Châu Hoài Bão, Vũ Thúy Anh và Trần Hoàng Tuấn làm rõ những cơ hội và thách thức đối với lao động nước ta trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0. Trên cơ sở đó, đưa ra một số giải pháp cơ bản góp phần để lao động nước ta tận dụng được cơ hội do cuộc cách mạng này mang lại.

Cuộc CMCN 4.0 với những tiến bộ công nghệ mới đã và đang diễn ra sẽ có tác động mạnh tới NSLĐ của nhiều ngành kinh tế cũng như NSLĐ tổng thể của nền kinh tế. Nâng cao tăng trưởng NSLĐ tổng thể là một trong những vấn đề quan trọng đối với phát triển kinh tế Việt Nam trong trung và dài hạn. Bài viết “Đánh giá đóng góp của các ngành kinh tế vào tăng trưởng NSLĐ tổng thể của Việt Nam trong bối cảnh cuộc CMCN 4.0” của Nhóm nghiên cứu Nguyễn Quỳnh Trang, Đoàn Thanh Tùng và Nguyễn Trường Linh phân tích hiện trạng đóng góp của các ngành kinh tế vào tăng trưởng NSLĐ tổng thể, đồng thời dự báo về xu hướng thay đổi trong thời gian sắp tới dưới tác động có thể có của CMCN 4.0.

CMCN 4.0 đã và đang làm thay đổi nhanh chóng cơ cấu, thị trường lao động. Nhu cầu sử dụng nhân lực trình độ cao tăng lên trong khi nhu cầu sử dụng lao động kỹ năng thấp ngày càng giảm. Điều này tạo áp lực lớn đối với thị trường lao động, gây ra tình trạng dư thừa lao động và gia tăng thất nghiệp. Tại tỉnh An Giang, việc nhanh chóng xác định mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề đáp ứng yêu cầu của thời đại CMCN 4.0, đồng thời đề ra giải pháp thực hiện mục tiêu này là vấn đề mang tính cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Bài viết “Việc làm đối với nguồn nhân lực đã qua đào tạo nghề tại An Giang trong bối cảnh CMCN 4.0” của tác giả Nguyễn Minh Diễm Quỳnh sẽ làm rõ hơn về vấn đề này.

Mục tiêu của nghiên cứu “Nhận diện tác động của CMCN 4.0 đến lao động trong lĩnh vực nhà hàng – khách sạn ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Tấn Danh phân tích và nhận diện một số tác động cơ bản của CMCN 4.0 đến lao động trong lĩnh vực nhà hàng – khách sạn ở nước ta. Qua đó, đưa ra một số giải pháp chủ yếu để tận dụng được những tác động tích cực của cuộc CMCN này đối với lao động trong lĩnh vực nhà hàng – khách sạn.

Chất lượng lao động và NSLĐ của nước ta hiện đang ở mức thấp và có khoảng cách khá xa so với các nước trong khu vực. Trước các thách thức của CMCN 4.0 đang hiện hữu, để biến các thách thức thành cơ hội tăng NSLĐ đòi hỏi phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực,... Bài viết “Một số nhận định về thực trạng lao động nước ta trong giai đoạn hiện nay” của tác giả Đỗ Thị Thúy Yến và Vũ Trịnh Thế Quân bàn luận rõ hơn về vấn đề này.

Cuộc CMCN 4.0 đang và sẽ tác động đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của đất nước, trong đó đặc biệt là lĩnh vực kinh tế. Việc tận dụng, khai thác triệt để cơ hội và vượt qua được các thách thức của cuộc cách mạng này để đổi mới mô hình tăng trưởng không chỉ giúp thúc đẩy kinh tế tăng trưởng mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước. Tác giả Nguyễn Thị Việt Nga với bài viết “Đổi mới mô hình tăng trưởng nhằm phát triển bền vững nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh CMCN 4.0” sẽ làm rõ hơn về vấn đề này.

Dưới tác động của đổi mới, phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, tầng lớp trung lưu ở nước ta ngày một phát triển và đóng vai trò ngày càng quan trọng vào sự tăng trưởng và phát triển kinh tế cũng như trong việc duy trì trật tự xã hội và ổn định chính trị. Do đó, việc nghiên cứu vai trò của tầng lớp trung lưu đối với phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta là điều cần thiết nhằm phát huy vai trò tích cực của tầng lớp này. Bài viết “Nghiên cứu vai trò của tầng lớp trung lưu đối với phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Thu Trang bàn luận rõ hơn về vấn đề này.

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) theo hướng chọn lọc, nâng cao chất lượng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình tái cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, chú trọng chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và tính bền vững. Trong nghiên cứu “Thu hút FDI sạch để phát triển bền vững kinh tế - xã hội tại tỉnh Bắc Giang”, tác giả Nguyễn Thị Diệu, Nguyễn Thị Ngát phân tích tình hình thu hút FDI của tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn 2014-2017, đánh giá thực trạng thu hút FDI sạch của tỉnh. Trên cơ sở đó, đưa ra một số giải pháp để thu hút hiệu quả FDI sạch phục vụ phát triển bền vững nền kinh tế - xã hội của Tỉnh trong thời gian tới.

Phát triển du lịch cộng đồng đang là xu hướng phát triển thay cho du lịch truyền thống do những lợi ích không chỉ về kinh tế mà còn về xã hội, môi trường mà nó mang lại. Bài viết “Phát triển du lịch cộng đồng tại một số quốc gia và gợi ý cho Việt Nam” của tác giả Bùi Thị Kim Thoa, Nguyễn Thị Anh Thư nghiên cứu kinh nghiệm phát triển du lịch cộng đồng tại một số nước trên thế giới, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc phát huy loại hình du lịch này.

Cuộc CMCN 4.0 đang thâm nhập sâu rộng vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội, đặc biệt là lĩnh vực giáo dục đại học – nơi trực tiếp đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp 4.0. Để tạo ra được nguồn nhân lực có khả năng làm việc trong môi trường sáng tạo và cạnh tranh, yêu cầu đổi mới đối với các cơ sở giáo dục đại học được đặt ra vô cùng cấp thiết. Tác giả Nguyễn Xuân Minh và Phạm Hùng Cường với bài viết “Yêu cầu đổi mới giáo dục đại học ở Việt Nam trong bối cảnh CMCN 4.0” bàn luận rõ hơn về vấn đề này.

Trong thời gian qua, nước ta đã có nhiều chính sách hỗ trợ cho DN, cải thiện môi trường kinh doanh, đặc biệt trong đó có ưu tiên đối với chủ DN là nữ. Tại tỉnh Điện Biên, trên cơ sở nghiên cứu chính sách hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp và thực trạng phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) do phụ nữ làm chủ trên địa bàn tỉnh, nghiên cứu “DNNVV do phụ nữ khởi nghiệp và làm chủ: Nghiên cứu tại tỉnh Điện Biên” của tác giả Vũ Quang Hưng đưa ra một số đề xuất nhằm phát huy hơn nữa đóng góp của các DN này đối với nền kinh tế.

Tạp chí Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội trân trọng giới thiệu.

 

Tin khác

Bình luận

   

 

 

 

 

X
Nhấn vào để bình chọn